Woningisolatie in Gelderland: de opgave achter de nieuwbouwcijfers

Terwijl Gelderland volop inzet op de bouw van ruim 100.000 nieuwe woningen, blijft de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad een minstens zo grote uitdaging. Een groot deel van de Gelderse woningen beschikt nog over enkel of verouderd dubbel glas, onvoldoende dakisolatie of slecht geïsoleerde gevels. Wie kijkt naar de kosten van triple glas in Vlaanderen, ziet dat de prijzen voor hoogwaardige glasisolatie aan beide kanten van de grens vergelijkbaar zijn, maar dat de subsidieregelingen en verplichtingen per land sterk uiteenlopen. In Gelderland is er nog een lange weg te gaan.

Nieuwbouw versus bestaande bouw

De aandacht in het provinciale debat gaat begrijpelijkerwijs vaak uit naar nieuwbouw. Het Actieplan Wonen van de provincie richt zich op het versnellen van de woningbouwproductie, met als doel meer dan 100.000 woningen erbij tot 2030. Nieuwbouwwoningen moeten voldoen aan de strenge BENG-normen (Bijna Energieneutrale Gebouwen), waardoor ze standaard goed geïsoleerd worden opgeleverd.

De bestaande woningvoorraad is een ander verhaal. In Gelderland staan honderdduizenden woningen die voor 1990 zijn gebouwd, toen isolatie-eisen nog minimaal waren. Veel van deze woningen hebben enkelglas, ongeïsoleerde spouwmuren of een dak zonder noemenswaardige isolatielaag. De energierekening van bewoners in deze woningen is navenant hoog, en de CO2-uitstoot aanzienlijk.

Subsidies en financiering

De rijksoverheid biedt via de ISDE-regeling subsidie voor isolatiemaatregelen. In 2026 is er opnieuw 500 miljoen euro beschikbaar voor onder meer isolatie, warmtepompen en, nieuw dit jaar, ventilatiesystemen. Woningeigenaren mogen twee keer subsidie aanvragen voor glasisolatie en ontvangen een verdubbeld bedrag wanneer zij meerdere maatregelen combineren. Daarnaast biedt het Nationaal Warmtefonds renteloze leningen aan huishoudens met lagere inkomens.

Meerdere Gelderse gemeenten hebben aanvullend eigen subsidieregelingen opgezet, onder meer voor woningen met een energielabel D of lager. De gemeente Lochem is daar een voorbeeld van, met een regeling die specifiek gericht is op slecht geïsoleerde particuliere woningen. Toch blijft het bereik van deze lokale regelingen beperkt, en zijn lang niet alle woningeigenaren op de hoogte van de mogelijkheden.

De Vlaamse vergelijking

Aan de andere kant van de grens wordt een strengere lijn gevaren. In Vlaanderen geldt sinds 2023 een renovatieverplichting: kopers van woningen met een slecht energielabel moeten binnen vijf jaar na aankoop ingrijpend verduurzamen. Triple glas is in Vlaanderen steeds vaker de standaard bij renovatieprojecten, mede doordat de EPB-normen (Energieprestatie en Binnenklimaat) daar ambitieuzer zijn dan de Nederlandse equivalenten.

In Nederland ontbreekt een dergelijke verplichting. De verduurzaming van bestaande woningen gebeurt op vrijwillige basis, gestimuleerd door subsidies en dalende energieprijzen die de terugverdientijd van investeringen verkorten. Of dat tempo voldoende is om de klimaatdoelen te halen, blijft de vraag.

Wat betekent dit voor Gelderland?

Voor de provincie Gelderland betekent de isolatie-opgave dat het Actieplan Wonen niet alleen over aantallen kan gaan. De kwaliteit en duurzaamheid van de bestaande woningvoorraad verdient minstens evenveel aandacht als de realisatie van nieuwbouw. Met de stijgende energieprijzen en de toenemende druk op het elektriciteitsnet is goed geïsoleerde woonruimte niet langer een luxe, maar een noodzaak voor iedere Gelderlander.